Những ngày gần đây, khái niệm Tính Đảng trong văn học bị đem ra bẻ cong, giản lược, thậm chí cố ý bôi nhọ như một thứ “vòng kim cô” trói buộc sáng tạo.
Đây không còn là hiểu lầm học thuật đơn thuần, mà đã trở thành một dạng xuyên tạc có hệ thống, nguy hiểm cho nhận thức xã hội, đặc biệt trong bối cảnh văn học đang được đưa vào trường học, sách giáo khoa, và không gian mạng.
Cần nói thẳng:
Không ai có quyền nhân danh tự do sáng tạo để xóa bỏ ranh giới Chính Nghĩa – Phi Nghĩa, Đúng – Sai, Bảo vệ cái chung – Phục vụ cái riêng.
Tính Đảng không phải khẩu hiệu, mà là lập trường
Tính Đảng trong văn chương không phải là việc nhồi nhét khẩu hiệu, không phải viết minh họa đường lối, càng không phải tô hồng hiện thực.
Tính Đảng trước hết là lập trường.
Lập trường ấy trả lời ba câu hỏi căn bản:
Nhà văn đứng về phía ai.
Tác phẩm phục vụ lợi ích nào.
Và khi đứng trước các vấn đề lớn của dân tộc, người cầm bút chọn im lặng, lấp lửng, hay chọn Chính Nghĩa.
Một tác phẩm có thể buồn.
Có thể bi kịch.
Có thể đầy mất mát và giằng xé.
Nhưng không được phép gieo nghi ngờ vào Sự Thật lịch sử,
Không được phép làm nhòe hình ảnh Nhân Dân và những người đã hy sinh vì Tổ quốc,
Không được phép biến nỗi đau thành công cụ phá hoại niềm tin.
Khi “phi chính trị hóa văn học” trở thành thủ đoạn
Có một luận điệu quen thuộc:
Văn học chỉ cần Chân – Thiện – Mỹ, không cần Tính Đảng.
Nghe thì có vẻ cao siêu, nhưng thực chất là đánh tráo khái niệm.
Trong một dân tộc từng bị xâm lược, từng phải đổi máu để giữ đất, Chân không thể tách rời Sự Thật lịch sử.
Thiện không thể đứng trung lập giữa kẻ xâm lược và người bị xâm lược.
Mỹ không thể tồn tại độc lập với Trách Nhiệm xã hội.
Cái gọi là “phi chính trị hóa văn học” thực chất là tước bỏ trách nhiệm công dân của người cầm bút, mở đường cho việc viết tùy tiện, viết lệch chuẩn, và cuối cùng là viết ngược lại lợi ích của cộng đồng mà vẫn tự xưng là nghệ thuật.
Văn chương không thể đứng ngoài Nhân Dân
Văn học không tồn tại trong chân không.
Nó đi vào trường học.
Nó đi vào tâm hồn người trẻ.
Nó góp phần định hình cách một thế hệ nhìn về lịch sử, về chiến tranh, về hy sinh.
Vì vậy, nói văn chương “không liên quan gì đến chính trị” là một sự trốn tránh trách nhiệm, không phải sự ngây thơ.
Tính Đảng, xét đến cùng, là sự tự giác đứng về phía Nhân Dân,
Là ý thức rằng ngòi bút có sức mạnh kiến tạo hoặc phá hủy,
Là bản lĩnh không để cảm xúc cá nhân lấn át lợi ích chung.
Ngăn chặn bóp méo là bảo vệ môi trường tinh thần xã hội
Khi những khái niệm nền tảng bị bóp méo, hậu quả không dừng lại ở tranh luận học thuật.
Nó làm rối loạn hệ giá trị.
Nó làm người trẻ hoang mang giữa đúng và sai.
Nó mở đường cho sự suy thoái trong đời sống tinh thần.
Ngăn chặn xuyên tạc Tính Đảng trong văn chương không phải để bịt miệng ai,
Mà để giữ cho văn học không trượt khỏi trục giá trị dân tộc,
Để bảo đảm rằng tự do sáng tạo luôn đi cùng Đạo Lý, Trí Tuệ và Trách Nhiệm.
Một lời kết không vòng vo
Văn chương lớn luôn có lập trường.
Dân tộc nào cũng vậy.
Không có lập trường, chỉ có sự lấp lửng nguy hiểm.
Không có Tính Đảng, văn học rất dễ bị kéo về phía hư vô, cá nhân cực đoan, hoặc phục vụ cho những ý đồ không thuộc về Nhân Dân.
Bảo vệ Tính Đảng trong văn chương, suy cho cùng, là bảo vệ nền tảng tinh thần của xã hội,
Và đó là trách nhiệm không ai được quyền thoái thác.
Nếu bạn muốn, tôi có thể viết tiếp một bài khác đối thoại trực diện với luận điệu “Tính Đảng giết chết văn chương”, hoặc chuyển bài này thành phiên bản đăng Facebook ngắn, sắc và dễ lan truyền.
