Ai đã đưa nhân vật Lê Văn Duyệt vào sách giáo khoa phổ thông?

Việc lựa chọn nhân vật lịch sử đưa vào sách giáo khoa phổ thông không đơn thuần là vấn đề kiến thức, mà là vấn đề chuẩn mực Giáo Dục, định hướng Nhận Thức và hệ giá trị quốc gia dành cho thế hệ trẻ.

Trong sách Ngữ văn 9, tập 2, bộ Chân trời sáng tạo, bài thuyết minh giới thiệu Lăng Lê Văn Duyệt đã trình bày nhân vật này với giọng điệu tôn vinh, nhấn mạnh công lao quản lý địa phương, khai mở vùng đất phương Nam và giá trị văn hóa – tâm linh của di tích.
Tuy nhiên, cách trình bày này đặt ra những câu hỏi nghiêm túc cần được làm rõ.

📌Thứ nhất, tiêu chí nào để một nhân vật lịch sử được đưa vào sách giáo khoa phổ thông.

Trong truyền thống sử học và giáo dục Việt Nam, những nhân vật được tôn vinh ở bậc phổ thông thường gắn liền với Chống Ngoại Xâm, Bảo Vệ Chủ Quyền, Chính Nghĩa Dân Tộc và Lợi Ích Nhân Dân.
Việc “ổn định địa phương” hay “quản lý hành chính” vốn là trách nhiệm bắt buộc của người làm quan, không thể tự động được coi là công lao đặc biệt đủ tư cách trở thành hình mẫu giáo dục cho học sinh.

📌Thứ hai, vai trò lịch sử gây tranh cãi của Lê Văn Duyệt không được trình bày đầy đủ.

Lê Văn Duyệt là một công thần của Nguyễn Ánh, người đã rước ngoại bang vào can thiệp quân sự, đánh bại triều đại Tây Sơn – một phong trào khởi nghĩa nông dân mang tính Chính Nghĩa Dân Tộc.

Sau năm 1802, triều Nguyễn tiến hành các cuộc truy sát, trả thù khốc liệt đối với lực lượng và hậu duệ Tây Sơn.

Trong guồng máy quyền lực đó, Lê Văn Duyệt không thể được coi là nhân vật đứng ngoài.
Việc sách giáo khoa chỉ trình bày phần công trạng hành chính – văn hóa, nhưng không đặt nhân vật trong toàn bộ bối cảnh lịch sử và hệ quả đạo lý là biểu hiện của cách tiếp cận phiến diện, dễ dẫn đến hiểu sai bản chất lịch sử.

📌Thứ ba, sách giáo khoa không phải không gian tẩy trắng hay đơn giản hóa lịch sử.

Lịch sử dân tộc không phải bảng thành tích để lựa chọn những gì thuận lợi, mà là toàn bộ hành vi và hệ quả của con người trong những thời khắc quyết định.
Khi một nhân vật có vai trò lịch sử gây tranh cãi được đưa vào sách giáo khoa với giọng điệu tôn vinh, nhưng thiếu phản biện và cảnh báo giá trị, thì điều đó vô hình trung làm lệch chuẩn khái niệm Công – Tội, Chính Nghĩa – Phi Nghĩa trong nhận thức học sinh.

📌Thứ tư, trách nhiệm của Giáo Dục là làm rõ chuẩn mực, không phải làm mờ ranh giới.

Nếu một nhân vật:
– Không gắn với Chống Ngoại Xâm
– Phụng sự cho thế lực rước ngoại bang
– Gắn với quá trình tiêu diệt một phong trào Chính Nghĩa của dân tộc thì nhân vật đó, nếu được đưa vào chương trình phổ thông, BẮT BUỘC phải được trình bày như một trường hợp LỊCH SỬ CÓ TRANH CÃI, chứ không thể là đối tượng giới thiệu trung tính hay tôn vinh như đã làm.

🚨Từ những phân tích trên, chúng tôi đề nghị các cơ quan có trách nhiệm của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Hội đồng thẩm định sách giáo khoa:

– Làm rõ tiêu chí lựa chọn nhân vật lịch sử đưa vào sách giáo khoa phổ thông
– Rà soát lại cách trình bày nhân vật Lê Văn Duyệt trong sách Ngữ văn 9
– Tránh việc vô tình hợp thức hóa những thông điệp lệch chuẩn về Công Lao, Chính Nghĩa và Lòng Yêu Nước
– Đảm bảo rằng lịch sử được giảng dạy trong nhà trường phục vụ đúng mục tiêu Giáo Dục Nhân Cách – Lòng Biết Ơn – Trách Nhiệm Dân Tộc
Chất vấn này không nhằm phủ nhận giá trị nghiên cứu lịch sử, càng không phủ nhận quyền tồn tại của di tích.
Đây là yêu cầu chính đáng về chuẩn mực Giáo Dục, để lịch sử trong sách giáo khoa thực sự giúp thế hệ trẻ hiểu đúng, nhớ đúng và đứng đúng về phía Chính Nghĩa Dân Tộc.