Việc Shark Tank Việt Nam chính thức dừng lại không phải là một cú sốc bất ngờ…
Nó là kết quả tất yếu của nhiều tầng nguyên nhân tích tụ suốt thời gian dài, từ cấu trúc chương trình, biến động môi trường kinh doanh, cho tới những giới hạn nội tại của mô hình “show gọi vốn”.
Thứ nhất… Shark Tank là chương trình truyền hình, không phải thiết chế đầu tư.
Ngay từ bản chất, Shark Tank ưu tiên tính giải trí, kịch tính, cảm xúc và thời lượng phát sóng…
Trong khi đầu tư thực sự cần thẩm định dài hơi, kiểm soát rủi ro, pháp lý chặt chẽ và theo sát vận hành nhiều năm.
Sự lệch pha này càng về sau càng bộc lộ rõ, khiến tỷ lệ “deal lên sóng” khác xa “deal thực thi”.
Thứ hai… hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam đã qua giai đoạn ngây thơ.
Những năm đầu, Shark Tank đóng vai trò truyền cảm hứng rất lớn…
Nhưng khi thị trường bước sang giai đoạn thanh lọc, nhà đầu tư thận trọng hơn, startup hiểu rõ hơn về định giá, cổ phần, pháp lý…
Một mô hình gọi vốn trong vài chục phút trên truyền hình không còn đủ chiều sâu để đáp ứng thực tế mới.
Thứ ba… rủi ro hình ảnh của “cá mập” trở thành rủi ro của cả chương trình.
Shark Tank gắn chặt thương hiệu chương trình với cá nhân nhà đầu tư…
Khi một vài “shark” vướng tranh cãi, ồn ào pháp lý hay nghi vấn trong hoạt động kinh doanh, uy tín chương trình lập tức bị kéo theo.
Đây là điểm yếu cấu trúc rất lớn, mà càng về cuối càng khó kiểm soát.
Thứ tư… truyền thông đã làm méo mó khái niệm khởi nghiệp.
Không ít startup đến Shark Tank để “đánh bóng”, gọi vốn như một công cụ marketing…
Khán giả quen với những câu chuyện làm giàu nhanh, gọi vốn triệu đô, mà ít thấy mồ hôi, thất bại, trách nhiệm pháp lý phía sau.
Lâu dần, chương trình vô tình nuôi dưỡng ảo tưởng hơn là xây nền tảng bền vững.
Thứ năm… chính nhà sản xuất cũng hiểu đã đến giới hạn.
Việc chủ động dừng lại cho thấy họ nhận ra: tiếp tục kéo dài sẽ bào mòn giá trị còn lại…
Dừng đúng lúc giúp Shark Tank Việt Nam khép lại với một di sản tương đối trọn vẹn, thay vì trở thành “show cũ kỹ sống nhờ quán tính”.
Nhìn rộng hơn… Shark Tank Việt Nam không thất bại.
Nó hoàn thành vai trò của một giai đoạn lịch sử:
– Gieo hạt tư duy kinh doanh.
– Đưa khái niệm gọi vốn, cổ phần, định giá đến công chúng.
– Kích hoạt tinh thần dám nghĩ dám làm cho một thế hệ.
Nhưng khởi nghiệp Việt Nam hôm nay cần thứ khác…
Cần Đạo Đức Kinh Doanh, cần quản trị rủi ro, cần tri thức pháp lý, cần tư duy dài hạn và trách nhiệm xã hội…
Không thể chỉ dựa vào ánh đèn sân khấu.
Shark Tank khép lại…
Nhưng câu hỏi lớn hơn vừa mở ra:
Ai sẽ dẫn dắt giai đoạn trưởng thành tiếp theo của khởi nghiệp Việt Nam, bằng trí tuệ, bằng kỷ cương, và bằng thực lực thật?
